REKLAMA

Kultura, Oświata

Beneficja dla nowych poddanych

Opublikowano 18 maja 2019, autor: FP

Nowa Sól oficjalnie została miastem 8 października 1743 roku. Jednak stosowny dokument powstał wcześniej, dokładnie 18 maja, czyli dokładnie 276 lat temu, licząc od dziś.

Tak szybki awans osady do rangi miasta był możliwy dzięki pruskim zdobyczom wojennym. Wojska króla Fryderyka II w grudniu 1740 roku zajęły Śląsk, a zawarty dwa lata później pokój usankcjonował tę zdobycz terytorialną.

Krótko po objęciu władzy nad Śląskiem, król przystąpił do integracji nowych terenów i działań mających na celu zdobycie przychylności nowych poddanych. I właśnie tu należy upatrywać przyczyn szybkiego awansu Nowej Soli.

– Po wzięciu w posiadanie Śląska, król natychmiast się zorientował, że ta prowincja ukrywa w sobie wiele sił i że potrzebuje tylko mądrego kierownictwa i umiarkowanego wsparcia. Także dogodne położenie Nowej Soli nad rzeką Odrą i doświadczenia w budowie statków nie uszły uwadze króla Fryderyka Wielkiego i uczynił to osiedle miastem. Przywilej miasta nadany był 8 października 1743 r., chociaż z patentu królewskiego z 18 maja tegoż samego roku, nawołującego do zasiedlania, wynika, że faktycznie wtedy Nowa Sól istniała już jako miasto – mówił podczas jubileuszowego wykładu burmistrz Facilides, gdy miasto świętowało setną rocznicę nadania praw miejskich 14 sierpnia 1843 roku.

18 maja 1743 kancelaria kamery głogowskiej sporządziła dokument, który podnosił Nową Sól do rangi miasta. W piśmie, w ośmiu punktach zawarto przywileje, które otrzymają nowi osadnicy. Pod aktem tym podpisał się Ludwig Wilhelm Graf von Münchow prezydent kamery głogowskiej. Oryginał dokumentu znajduje się dziś w zbiorach nowosolskiego muzeum.

 

 

Bibliografia: T. Andrzejewski, M. Gącarzewicz, R. Sobkowicz, Dzieje Nowej Soli, wybór źródeł i materiałów, Nowa Sól, 2006.

Nadanie Nową Sól do miasta podnoszące oraz o beneficjach, jakie z tego mieć będą ci, którzy z obcych krajów pochodząc tu się osiedlić zechcą.

Podaje się do publicznej wiadomości, że Jego Królewska Wysokość Król Prus i nasz najłaskawszy Pan, miejscowość Nową Sól, która na Dolnym Śląsku, w okręgu Kożuchów Księstwa Głogowskiego, nad Odrą leży, w prawo miejskie i inne przywileje zapatruje, a mianowicie, że ci obcokrajowcy, którzy zechcą się w nim osiedlić i poczciwe życie wieść:

1. Prawo obywatelskie miejskie i rzemieślnicze otrzymują bezpłatnie. Będą przez okres 10 lat wolni od wszystkich powinności ziemskich, miejskich i innych uciążliwości, zaś po upływie tych 10 lat nie nałoży się innych podatków.

2. Mogą ci wszyscy być zwolnieni od opłat za drewno opałowe, umorzy się 2/3 jego wartości, tak, że tylko trzecią część zapłacą. Są też upoważnieni nieodpłatnie wypasać na miejskich pastwiskach 1-2 sztuki bydła.

3. Ci, którzy zechcą tu swoje domy sami wystawić, liczyć mogą na wygodną dla nich parcelę i bezpłatne drewno budulcowe, mogą je potem przekazywać w dziedziczenie. Jednak, po upływie 10 lat od rozpoczęcia budowy domu lub folwarku na najdogodniejszych warunkach, mają za każdy kwadratowy pręt (miara powierzchni) 6 krajcarów zapłacić.

4. Rzemieślnicy, a mianowicie sukiennicy, którzy tu zechcą swoje magazyny świetnej wełny śląskiej prowadzić, przy zakupach małych partii do 2-3 bel wełny, na najniższą cenę zakupu mogą liczyć. Przy farbowaniu sukna mogą liczyć na dotacje przy urządzaniu warsztatu, różnych kotłów i innego osprzętu. Mogą też ci co chcą urządzić farbiarnie płótna i robić na nim druki. Cały warsztat będzie ich własnością, podatki będą od nich płacić w wysokości jakąuznają za stosowną. Podatki odprowadzać będą do kasy cechu, a będą one obrócone na lepsze rozwinięcie rzemiosła.

5. Tkaczom materiałów lnianych, którzy zechcą tu prywatne warsztaty uruchomić z bieleniem tkanin, należy wygodne parcele budowlane wyznaczyć i udostępnić bezpłatnie przez okres 10 lat drewno opałowe, którego w swej pracy używają. Potem tylko 1/3 wartości drewna płacić mają.

6. Farbiarzom, którzy własnym kosztem farbiarnie chcą uruchomić, naznaczyć wygodne parcele z bieżącą wodą i przez 10 lat opałowe drewno za darmo.

7. Garbarze, także parcele budowlane, wolne od opłat drewno i korę dębową do skór przez 10 lat bez odpłatności mieć będą.

8. Także, jeżeli kto by chciał, obok swego warsztatu ogrodnictwo w pobliżu mieć, temu na zawsze, z prawem dziedziczenia przydzielić grunt, za który wnosić będzie opłatę podatkową 3 krajcary za pręt kwadratowy. Ci, którzy chcieliby w rzeczonym mieście Nowa Sól zamieszkać i skorzystać z udogodnień, mają się zgłosić do Królewsko-Pruskiej Wojenno-Dominalnej Kamery w Głogowie, gdzie nieodpłatnie posadę im się wyznaczy.

 

Napisz komentarz »